داراييها به شخص احساس گرمي
ميدهند وليكن موجه وجه نقد نيستند.
والتدريستون
امروزه اولين سئوالي كه از
متقاضيان وام پرسيده ميشود اين است كه نقطه سر به سر نقدي شما چقدر است؟
جريانهاي نقدي و چارچوب نظري
چارچوب نظري تدوين شده توسط
هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري مالي داراي موضعي صريح و روشن در ضرورت تهيه و
افشاء اطلاعات مربوط به گردش وجوه نقد است. اين موضع با تعريف نيازهاي استفاده
كنندگان بالقوه از اطلاعات مالي آغاز مي گردد. فرض شده است كه تصور سرمايهگذاران،
وام دهندگان و كاركنان از بنگاه، منبعي از وجه نقد است كه منجر به تقسيم سود،
پرداخت بهره، افزايش در ارزش بازار اوراق سرمايه، بازپرداخت وامها، پرداخت بهاي
كالا و خدمات و يا حقوق و دستمزد ميگردد.
به همين لحاظ، هدف اصلي گزارشگري مالي كه منعكس كننده علايق مشترك همه استفادهكنندگان
بالقوه صورتهاي مالي است، بر روي توانايي بنگاه در تأمين در تأمين جريانهاي نقدي
مطلوب متمركز گرديده است. بيانيه شماره 1 مفاهيم حسابداري مالي است، بر روي
توانايي بنگاه در تأمين جريانهاي مقدس مطلوب متمركز گرديده است. بيانيه شماره 1
مفاهيم حسابداري مالي در اين زمينه گفته است:
گزارشگري مالي بايد اطلاعاتي
در مورد چگونگي تحصيل يا پرداخت وجه نقد، استقراض و بازپرداخت آن، معاملات مربوط
به حقوق صاحبان سرمايه شامل تقسيم سود نقدي و ساير موارد توزيع منافع بنگاه بين
صاحبان آن و ساير مواردي كه ممكن است بر نقدينگي و قدرت پرداخت ديون آن تأثير ميگذارد،
فراهم نمايد. . . . . اطلاعات مربوط به جريانهاي نقدي يا ساير جريانهاي وجوه مي
تواند در آشنايي با عمليات بنگاه، ارزيابي فعاليتهاي تأمين مالي، ارزيابي نقدينگي،
قابليت پرداخت ديون و تفسير اطلاعات تهيه شده مفيد و سودمند باشد.
اين بيانيه نشان دهنده اين
مطلب بود كه هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري مالي توجه خود را به گزارشگري
جريانهاي نقدي و در نهايت انتشار بيانه شماره 95 معطوف نموده است. اين حركت هيأت
تدوين استانداردهاي حسابداري مالي ناشي از برخي باورها و اعتقادات اعاي آن به شرح
زير بود:
اين بيانيه نشان دهنده اين
مطلب بود كه هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري مالي توجه خود را به گزارشگري
جريانهاي نقدي و در نهايت انتشار بيانيه شماره 95 معطوف نموده است. اين حركت هيأت
تدوين استانداردهاي حسابداري مالي ناشي از برخي باورها و اعتقادات اعضاي آن به شرح
زير بود:
«ارزيابي بازار از موفقيت قابل پيش بيني يك
بنگاه در تحصيل جريانهاي نقدي مطلوب بر قيمتهاي بازار اوراق بهادار آن تأثير ميگذارد،
اگر چه ارزش بازار اين اوراق تحت تأثير عوامل گوناگوني چون شرايط عمومي اقتصادي،
نرخهاي بهره، روانشناسي بازار و غيره نيز قرار دارد كه مربوط به يك بنگاه به خصوص
نميباشد:
همچنين جالب است به اين نكته
توجه شود كه هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري مالي در بيانيه شماره 5 مفاهيم
حسابداري ويژگيهاي مثبتي را كه صورت گردش وجوه نقد ميبايست در بر داشته باشد،
بيان نموده است.
اطلاعات سودمندي را در مورد
فعاليتهاي بنگاه در تحصيل وجه نقد از طريق عمليات جاري به منظور بازپرداخت بدهيها،
تقسيم سود يا سرمايهگذاري مجدد به منظور حفظ يا توسعه ظرفيت عملياتي، در مورد
فعاليتهاي تأمين مالي چه از طريق استقراض و چه از طريق صاحبان سرمايه و همچنين در
مورد فعاليتهاي سرمايهگذاري يا پرداختهاي نقدي ارائه ميكند. استفاده هاي مهم از
اطلاعات مربوط به دريافتها و پرداختهاي نقدي جاري به منظور كمك كردن به دستيابي به
عواملي همچون نقدينگي بنگاه، انعطاف پذيري مالي، سودآوري و ريسك مي باشد.
بر همين اساس، هيأت تدوين
استانداردهاي حسابداري مالي در بررسيهاي اوليه خود در سال 1980، صورت گردش وجوه
نقد را به عنوان اطلاعاتي مطلوب كه ميبايست به همراه ساير صورتهاي مالي ارائه
شود، معرفي نمود. دلايل پشتوانه اين نظريه توسط هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري
مالي به شرح زير بيان شده است:
1- تعيين اطلاعات بازخورد
جريانهاي نقدي واقعي
2- كمك به تعيين رابطه بين
سود حسابداري و جريانهاي نقدي
3- تهيه اطلاعاتي در مورد
كيفيت سود
4- بهبود قابليت مقايسه
اطلاعات در گزارشگري مالي
5- كمك به ارزيابي انعطاف
پذيري و قابليت تبديل دارائيها به وجه نقد
6- كمك به پيش بيني جريانهاي
نقدي آتي.
در يك جمله ميتوان گفت كه تمامي دلايل فوق، ناشي
از محدوديتهاي حسابداري تعهدي است. عليرغم وجود اين محدوديتها، نميتوانت گفت كه
اطلاعات تهيه شده بر مبناي حسابداري تعهدي بدون ارزش ميباشند، بلكه در عوض ميتوان
ادعا كرد كه اطلاعات مربوط به گردش وجوه نقد، در كنار ترازنامه و صورت حساب سود و
زيان گزارش شده ميتواند منجر به ارائه بهتر اطلاعات مالي بنگاه شود. بر اساس
فلسفه اصل افشاء ميبايست كليه اطلاعات كه به طور بالقوه سودمند مي باشند، در
صورتي كه منافع ناشي از ارائه آنها به مراتب بيش از هزينه تهيه و گزارش آنها باشد،
براساس صورت گردش وجوه نقد به
عنوان يكي از مباني اطلاعاتي سودمند مطرح است كه هزينه تهيه و ارائه آن نيز بسيار
اندك است، زيرا اطلاعات مندرج در اين صورت مالي چيزي بيش از تلخيص و طبقهبندي
مجدد اطلاعات حسابداري مربوط به يك دوره مالي به شكل ديگر نيست.
مهيت صورت گردش وجوه نقد
صورت گردش وجوه نقد بر آن است
تا اطلاعاتي در مورد تغييرات در وجه نقد و معادل نقد در طي يك دوره حسابداري ارائه
نمايد. اين اطلاعات ميتواند در ارزيابي نقدينگي، انعطاف پذيري مالي، توانائيهاي
عملياتي و ريسك بنگاه مفيد باشد. منظور از معادل نقد، سرمايه گذاري كوتاه مدت و
قابل تبديل سريع به وجه نقد است كه داراي دو ويژگي به شرح زير باشد:
1- به راحتي قابل تبديل به
مبالغ مشخص وجه نقد باشد.
2- به حدي به سررسيد نزديك
باشد كه ريسك ناشي از تغيير در ارزش آن به لحاظ تغيير در نرخ بهره، جزئي باشد.
صورت گردش وجوه نقد، جريانهاي
ورودي و خروجي وجه نقد را در سه بخش عملياتي، سرمايهگذاري و تأمين مالي طبقهبندي
مي كند. اين طبقهبنيد ناشي از اين استدلال هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري مالي
است كه انجام تجزيه و تحليل توسط استفادهكنندگان خارج از سازمان به منظور پيش
بيني مبلغ، زمانبندي و ابهام د مورد جريانهاي نقدي آتي مستلزم ارائه اطلاعات مالي
تفكيك شده در قالب گروههاي مشابه است.
در نتيجه صورت گردش وجوه نقد بايد به طور واضح نشان دهنده اطلاعات مالي در قالب
گروههاي زير باشد:
1- خالص وجه نقد ناشي از
فعاليتهاي عملياتي
2- گردش وجوه نقد ناشي از
فعاليتهاي سرمايهگذاري
3- گردش وجوه نقد ناشي از
فعاليتهاي تأمين مالي
4- خلاص افزايش يا كاهش در
وجه نقد
5- تطبيق مانده ابتداي دوره
وجه نقد با مانده آن در پايان دوره
6- جدول ضميمه مربوط به گزارش
فعاليتهاي عمده سرمايه گذاري و تأمين مالي غير نقدي.
صورت گردش وجوه نقد را مي توان به يكي از دو روش
مستقيم يا غيرمستقيم تهيه نمود. در روش مستقيم، جريانهاي نقدي خروجي ناشي از
فعاليتهاي عملياتي از جريانهاي ورودي ناشي از فعاليتهاي عملياتي كسر شده و در
نتيجه خالص وجه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي محاسبه ميشود. در روش غير مستقيم،
سود خالص از بابت تفاوتهاي ميان جريان سود و جريان وجه نقد ناشي از فعاليتهاي
عملياتي تعديل و در نتيجه خالص وجه نقد ناشي ازفعاليتهاي عملياتي تعيين ميگردد.
بيانيه شماره 95 هيأت تدوين استاندارهاي حسابداري مالي لازم دانسته است كه جدول
تطبيق سود خالص و خالص وجه نقد ناشي از فعاليتهاي وجه نقد ناشي از فعاليتهاي
عملياتي، تهيه و به همراه صورت گردش وجوه نقد ارائه گردد. شكل صورت گردش وجوه نقد
نمونهاي از فرمت پيشنهادي
صورت گردش وجوه نقد مربوط به شركت شيرين در زير ارائه گرديده است. شركت شيرين يك
شركت توليدي است و صورت گردش وجوه نقد آن براي سال مالي منتهي به 29 اسفند 1×13 با
استفاده از روش مستقيم در تعيين خالص وجه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي، تهيه
گرديده است.
افشاء رويه حسابداري
در تهيه صورت گردش وجوه نقد،
شركت كليه اسناد دريافتني را كه سررسيد آنها كمتر از يك ماه ميباشد، به عنوان
معادل نقد تلقي نموده است.
بررسي استاندارد شماره 95 هيأت تدوين استانداردهاي حسابداري
مالي نورنبرگ و مانتر ايراداتي را در مورد ساختار صورت گردش وجوه نقد مطرح مي
كنند. به نظر نورنبرگ طبقهبندي صورت گردش وجوه نقد به سه بخش عملياتي، سرمايهگذاري
و تأمين مالي منطبق با متون مديريت مالي بوده و فرض گرديده است كه اين طبقهبندي م
تواند اطلاعات سودمندي را در مورد تصميمات سرمايهگذاري يا اعطاي اعتبار فراهم
نماييد.
مانتر معتقد است طبقهبندي
صورت گردش وجوه نقد بر اساس طبقهبندي هاي ترازنامه و روشهاي شناسايي اقلام در صورت حساب سود و زيان است.
نورنبرگ مي گويد انطباق ساختار كلي گردش وجوه نقد با متون مديريت مالي، طبقهبندي
بهره و سود سهام دريافتني و بهره پرداختي در صورت گردش وجوه نقد منطبق با اين متون
نيست. اين اقلام در صورت گردش وجوه نقد به ترتيب تحت عنوان جريانهاي نقدي ورودي و
خروجي ناشي از فعاليتهاي
شركت شيرينصورت گردش وجوه نقد تلفيقي